Datum publicatie: juni 2009 (ledenblad nr. 3)

Van Dender Koorden 'Zeeldraaier'

Marc Cornelis, met dank aan de familie Van Dender voor het ter beschikking stellen van de informatie en het fotomateriaal.

Frans Van Dender, de grootvader van de huidige uitbaatster Carla Peeters, richtte in 1905 de 'touwenzaak' Van Dender op in de Warandestraat. In de schaduw van de Watertoren, die in 1904 gebouwd werd, groeide deze zaak uit tot een echte speciaalzaak in alle mogelijke koorden, touwen en afgeleide producten. Frans was afkomstig van Hamme en huwde in 1905 in Turnhout met Anna. Ze stichtten een gezin van 5 kinderen, zodat na 40 jaar met hart en ziel de  klanten bediend te hebben, de opvolging verzekerd was.  Frans was nog een echte zeeldraaier, een beroep dat in de 2^de helft van de twintigste eeuw helemaal zou uitsterven.

   Frans Van Dender en zijn dochter Yvonne

Oorspronkelijk was de zaak iets verderop in de Warandestraat gevestigd in het huis “met de gele gevel”. Frans en later zijn zoon Marcel draaiden de lange koorden niet thuis, aangezien hier onvoldoende plaats was om koorden van bijvoorbeeld tien meter te draaien. Ook kleindochter Carla herinnert zich nog als klein meisje, in de jaren zestig van vorige eeuw, het lange tuinpad van de “volkstuin” juist naast de spoorweg met op de achtergrond de Guldensporenlei. Haar grootvader draaide op dit lange pad de touwen uit tal van dunne draden die in twee richtingen tegelijk opgedraaid werden tot een stevig geheel. Er werden daarvoor een stel haken aan de ene kant en een wiel met haken, om de draaitechniek te bekomen, aan de andere kant bevestigd. Deze handgemaakte touwen noemde men tuiers of strengen en konden meters lang zijn met aan het ene uiteinde een stomp en aan het andere een lus. Zelfs in Egypte (bij de Nijl) staat op één van de muurtekeningen van de tempels een afbeelding van zo’n touw. Frans kocht zijn grondstoffen bij de lokale vlasboeren. Een goede vlaskoord herken je vooral aan de kleur en de glans. Hoe meer glans, hoe beter de kwaliteit.

Nadat één van de zonen, Marcel, de zaak enkele jaren verder zette, was het vooral dochter Yvonne (Yvona volgens het trouwboekje)  die de verdere groei heeft verwezenlijkt. Waar Frans zich voornamelijk beperkte tot touwen, schommels en hangmatten naar eigen ontwerp, voegde Yvonne in de loop der jaren daar voetmatten, vliegendeuren, rieten manden en hobbymateriaal aan toe. Ook synthetische materialen uit het Verre Oosten deden hun intrede. Het ambachtelijk werk verdween nagenoeg volledig en werd, zoals  in vele sectoren, vervangen door machines die ook gevlochten touwen  met of zonder kern konden produceren.

   Marcel Van Dender

Meer dan twintig jaar geleden was het de dochter van Yvonne, Carla Peeters, die de voortzetting van dit familiebedrijf verzekerde.  Carla voegde  o.a. mousse, klimnetten, paardenmelkproducten, onderhoudsproducten en brandladders toe aan het bestaande gamma. Het aantal modellen hangmatten werd eveneens gevoelig uitgebreid tot meer dan 80 soorten. Opmerkelijk is dat vandaag nog altijd een ontwerp van stichter Frans wordt gemaakt. Het ambachtelijk afwerken van de touwen met lussen en haken of ringen, alsook het gebruik van verschillende knoopsoorten, is nog steeds het vak van deze speciaalzaak. Deze technieken kan je niet leren in een school, maar gaan over van generatie op generatie.

   Huidige zaakvoerder Carla Peeters

In 2005 vierde het bedrijf zijn honderdjarig bestaan. In tijden dat het met de economie alles behalve rooskleurig gaat en tal van bedrijven en handelszaken het moeilijk hebben om 'de eindjes aan elkaar te knopen' mag deze honderdjarige daar best fier op zijn.  Carla schonk bij deze gelegenheid 12.500 meter touw weg aan hulporganisaties en goede doelen.

Natuurlijk zijn er ook prachtige (heemkundig interessante) anekdotes te vertellen. Carla herinnert zich nog dat een klant ’s nachts in blinde paniek aanbelde. Zijn paard was gevallen en om het dier  te redden moest hij zo snel mogelijk een touw hebben om het paard recht te trekken!

We staan in deze moderne tijd veel te weinig stil bij het unieke karakter van dergelijk vakmanschap. Waar vind je immers nog een zeeldraaier die een speciaal touw verkoopt voor het opbinden van tomaten, een zachte aspergekoord om aspergebussels samen te binden en een beenhouwerstouw om vleesrolletjes te maken? Waar vind je een touw dat 8.000 kg kan dragen? Klanten komen vanuit gans het land afgezakt naar Turnhout waar ze specialisatie, service en maatwerk vinden. Dit zijn de 3 codewoorden bij deze zeeldraaier in de Warandestraat in Turnhout.

   Factuur uit de  jaren zestig