2009/feb - Houthandel Foresco

Datum publicatie: februari 2009 (ledenblad nr. 2)

Een bedrijf in de kijker. Houthandel Foresco sluit de deuren.

Foresco is ontstaan in het begin van WO I, toen Martin Verbeeck en Arnold De Vel in Turnhout een handel oprichtten in hoofdzakelijk mijnhout. Het hout werd ontgonnen in de streek rond St. Vith, Eupen en Malmedy. In 1918 werd een boomzagerij opgestart, in de Congostraat en de Guldensporenlei werden ateliers en magazijnen gebouwd en aan de westzijde van het bedrijf werd een grote houten loods opgetrokken. In één van deze houten opslagplaatsen waren, volgens één der oudere werknemers, tijdens WO II een tijd lang Duitse soldaten  gelegerd.

De bedrijfsterreinen strekten zich uit tot aan de Bareelstraat. Ook de gronden waar later Atelfond werd gebouwd behoorden oorspronkelijk toe aan Foresco. In 1927 werd na enkele naamswijzigingen uiteindelijk gekozen voor  “N.V. Foresco S.A.” De maatschappelijke zetel werd een tijdje naar Antwerpen verplaatst, maar zou in 1981 opnieuw naar Turnhout komen.

Het hout werd vooral verkocht aan industriële afnemers, aannemers, schrijnwerkers en meubelmakers. In de loop van de jaren twintig waren de activiteiten sterk gegroeid en er werden in de volgende jaren bedrijven overgenomen in Genk, Ciney en Leuven. In 1957 smolten al deze bedrijven opnieuw samen onder de naam N.V. Foresco.

In 1969 werd de vestiging  in Turnhout volledig gemoderniseerd. In de Diksmuidestraat werden de bomen met een grote takel gelost. Bij herstellingswerken aan de bedieningskabels van deze meer dan 15 meter hoge takelkraan vielen bij een spijtig ongeval dodelijke slachtoffers te betreuren. Met een “boomwagentje” op rails reed men de bomen tot aan de nieuwe boomzagen. Eén persoon in de kelder, ter controle of de zaag wel goed ronddraaide, en één persoon boven zorgden ervoor dat de elektrisch aangedreven zagen degelijk werk leverden. De zaagbreedte moest manueel ingesteld worden op ¾”, 1” of 2” op de wagen. Deze hendel bedienen was een zwaar werk.

Houtsoorten als eik, mast, grenen en afzelia werden van boom tot plank of balk verzaagd. Naast een grote schaverij stond er op de hoek van de Bareelstraat en de Diksmuidestraat een 35 meter hoge schoorsteen waar houtafval van zagerij en schaverij werd verbrand. Dagelijks om 5 uur in de ochtend werd de oven in het ketelhuis aangestoken. De assen werden gewoon op straat uitgestrooid in de Diksmuidestraat, die  nog een zandweg was. 

Rechts naast het bedrijf in deze straat staat nog steeds een heel mooi gebouw dat dienst deed als conciërge woning. Achter het woongedeelte bevond zich de eetplaats voor het personeel. Een houtkachel in het midden van deze refter, waar iedereen rond zat om te schaften, zorgde voor een familiale sfeer onder de arbeiders. Ze  hadden een sterke binding met het bedrijf en de meesten werkten al tientallen jaren bij deze werkgever.

    Conciërgewoning in de Diksmuidestraat.

In de jaren 70-80 groeide, onder leiding van Michel De Vel, het bedrijf  naar meer dan 100 personeelsleden.  Deze derde generatie formuleerde een dubbele doelstelling:
-  Het stimuleren van de groothandel door het onderhouden van belangrijke voorraden en door een degelijke service  te bieden aan het cliënteel met een belangrijk machine- en wagenpark.
- De uitbouw van de verpakkingsafdeling om een just-in-time levering van verpakkingen aan de industrie mogelijk te maken.

In deze bloeiende periode van Foresco bevonden de burelen zich links van de inrijpoort langs de Guldensporenlei. De witgeschilderde burelen werden druk bezocht door zowel particulieren als schrijnwerkers. Achter deze gebouwen “op het Bakkersplein” (tegen de scheidingsmuur met Bakkerij Hermans), stond een 3 verdieping hoge loods voor het droog opslagen van het afgewerkte hout. Enkele drenkketels die gebruikt werden om het hout van o.a. daken te impregneren bevonden zich op verschillende plaatsen op de gronden van Foresco.

Begin jaren 90 kwam er spijtig genoeg een einde aan de houthandel. Deze verdween volledig en zo werden er enkel nog kisten, paletten en andere verpakkingen geproduceerd.  Steenfabrieken, Atlas Copco en Dovre (kachelproducent in Weelde) waren enkele namen van de grote afnemers. Alle kachels die bij Dovre geassembleerd werden kwamen te staan op een palet van Foresco.

Begin december 1991 kende het bedrijf een spontane staking van de 60 arbeiders. Ze hadden post gevat aan de personeelsingang aan de achterzijde van het complex. De voorstellen van de directie werden in de koude op straat besproken, want de arbeiders weigerden zelfs om naar de refter te gaan om met hun werkgever te onderhandelen. Een derde voorstel om de eindejaarspremie uit te betalen zoals gewoonlijk werd de volgende dag goedgekeurd en omstreeks 11 uur ging iedereen weer aan het werk.

Half juli 1992, net voor het bouwverlof, werd de 35 meter hoge fabrieksschoorsteen op de hoek van de Bareelstraat door specialisten neergehaald. Een secuur werk vermits Foresco zich in een woonzone bevond. De toren knakte pas in twee toen hij al halverwege was, met een droge knal plofte hij neer. Het straatbeeld werd onherroepelijk hertekend. In datzelfde jaar maakte Foresco werk van grondige herstructureringen.  Dit was ook nodig om later nog een exploitatievergunning te kunnen bekomen.

Al jaren klaagden de buurtbewoners over enorme geluidsoverlast. Getuigen vertelden dat ze tijdens de werkuren overdag elkaar nauwelijks konden verstaan. Het Stadsbestuur legde een aantal verplichtingen op waardoor de zagerij definitief moest sluiten. De schaafafdeling diende overgebracht te worden naar een stenen, beter geïsoleerde ruimte en er werd een nieuw kantoorgebouw opgetrokken met zicht op de Diksmuidestraat. Milieuschepen Dian Haegeman verplichtte het bedrijf om tegen uiterlijk 1 januari 1993 de nodige herstructureringen uit te voeren zodat de  exploitatievergunning kon verlengd worden tot 2012.  Foresco gaf geen antwoord op de vraag van Schepen Walter Peeters wat het bedrijf zou gaan doen na 2012. Een eerste teken aan de wand van een mogelijke sluiting?

In deze periode werd tijdens de afbraak van de oude houten loods uit de beginperiode van Foresco, een obus  uit WO II opgegraven. De ontmijningsdienst van de landmacht kwam ter plaatse om de Duitse “bom” met een diameter van 7,5 cm op te ruimen. Dat dit geen uitzonderlijke gebeurtenis was bleek uit de getuigenis van Sergeant Wilmaers. Jaarlijks werden toen nog 3000 tot 3500 springtuigen, van kogels tot vliegtuigbommen, onschadelijk gemaakt  in ons land.

Foresco slankte in Turnhout de daaropvolgende jaren af tot er begin mei 2008 nog een 27 personeelsleden aan de slag waren. Een sluiting hing al een tijdje in de lucht, maar dat de afdeling van het industrieel verpakkingsbedrijf eind 2008 (of uiterlijk begin 2009) haar deuren zou sluiten hadden de vakbonden echter niet verwacht. Frederik De Vel meende als zaakvoerder dat verdere investeringen in de vestiging niet langer economisch verantwoord waren. 

  De arbeiders van Foresco nog volop in productie (November 2008).

De vervroegde sluiting kwam er ook door de slechte bedrijfsresultaten in 2007, waar een verlies van 2 miljoen euro met in totaal 136 werknemers in de groep werd opgetekend. Een tiental mensen kon op brugpensioen geplaatst worden en de anderen mochten in Genk of Wilrijk aan de slag. Het trouwe personeel van Foresco reageerde gelaten op het nieuws van de definitieve sluiting. Arbeiders als Leo Dello (51j) en Staf Herremans (52j) werkten al meer dan 35 jaar bij deze werkgever. Een aantal arbeiders gaven na hun overstap naar Wilrijk of Genk dan ook al vrij snel hun ontslag. Elk bedrijf heeft immers zo zijn “eigenheid” en “sfeer” onder het personeel.

De gronden moeten zo snel mogelijk gesaneerd worden. De Stad Turnhout heeft plannen om op de site van Foresco en het metaalbedrijf Atelfond een innovatiepark te ontwikkelen in de omgeving van het station.          
Pakketzaag, OSB platen, schaafmachines, freesmachines, steekklampen, elektrische vuurtjes bij elke werkpost, lintzagen en mallen om het hout op maat te zagen worden opgeruimd zodat Foresco Turnhout zijn deuren kan sluiten.

Een bedrijf met een boeiend verleden zal onze Stad wellicht voor altijd verlaten.